Er is nog niet veel te zien, zeggen Nederlandse ondernemers en ingenieurs die er net zijn geweest. Een paar hijskranen, enkele appartementen en kantoren en een kale loods waarin een gigantische stadsmaquette staat. De eerste steen van Amaravati, dat de nieuwe hoofdstad moet worden van de Indiase deelstaat Andhra Pradesh in het zuidoosten van het land, werd afgelopen oktober gelegd door de premier Narendra Modi.

Het is er mooi. Heel mooi, vindt Gert Jan Scholte, een van de Nederlandse experts die betrokken is bij het ontwerpen van de nieuwe metropool. De architect, eigenaar van het kleine Amsterdamse bureau Cityblob, laat foto's zien van groene akkers langs de benedenloop van de rivier Krishna, met her en der palmbomen en een lege horizon. Scholte schoot de idyllische plaatjes twee weken geleden, toen hij in een half afgebouwd kantoor in Amaravati een futuristisch ontwerp presenteerde voor hoogbouw langs de Krishna, een van de grootste rivieren van India, die uitmondt in de Indische Oceaan.

Amaravati zal mooi blijven, daarvan is Scholte overtuigd. Zijn ontwerp voor Capital A, zoals hij zijn twee 280 meter hoge, schuine woontorens heeft genoemd met 2000 appartementen erin en een vijfsterrenhotel, oogstte veel lof. De directeuren van de regionale ontwikkelingsmaatschappij van de deelstaat waren zo enthousiast dat zij alle aanwezige werknemers bij de presentatie riepen, vertelt de architect.

Amsterdams ontwerp voor twee schuine woontorens aan het water met 2000 appartementen en hotel in toekomstige metropool Amaravati.

Smart city

Scholte is ook enthousiast over de ontwerpen die gemaakt zijn voor andere gebouwen en over de opzet van de stad als geheel. Amaravati wordt een zogeheten 'smart city': een geordende, schone stad, waarin inzet van de modernste technologie de stad leefbaar moet houden.

'Amaravati wordt heel anders dan de Indiase steden vol geuren en kleuren die iedereen kent, waar mensen, dieren, riksja’s, bussen, auto’s en karren door elkaar krioelen op straat', zegt Scholte. Hij laat een pagina zien uit de brochure over Amaravati van de ontwikkelingsmaatschappij. Daarin is het masterplan uitgewerkt dat Singapore maakte, die de aanbestedingsprocedure won. Uit de schets wordt duidelijk dat voetgangers, fietsers, auto's en bussen elk een eigen strook op de openbare weg krijgen. 'Gescheiden verkeersstromen voorkomen de chaos die zo typerend is voor grote Indiase steden', zegt de Amsterdamse architect.

Een gigantische stadsmaquette van miljoenenstad Amaravati.

Geplande stad

Amaravati moet straks de woonplaats worden van 2,5 miljoen mensen. Het wordt een geplande stad, zoals er zoveel zijn in de wereld — van de Braziliaanse hoofdstad Brasilia tot ons eigen Almere. Ook India heeft al een paar geplande steden en waarschijnlijk komen er nog veel meer. Want de komende jaren moet de overheid huisvesting vinden voor de honderden miljoenen Indiërs die het platteland verlaten.

Een van de kunstmatige steden die uit het niets zijn verrezen, is Chandigarh, de gedeelde hoofdstad van twee deelstaten in Noord-India — Haryana en Punjab. Nadat India in 1947 onafhankelijk werd, is Chandigarh aangelegd naar een ontwerp van de bekende Frans-Zwitserse architect Le Corbusier. Wie de stad aan de voet van de Himalaya bezoekt, heeft steevast even het gevoel dat hij niet echt in India is.

 

Nieuwe hoofdstad

De nieuwe metropool aan de Krishna in het zuidoosten moet er komen omdat de vroegere deelstaat Andhra Pradesh in 2014 in tweeën is gesplitst. De 35 miljoen Indiërs in het noorden wonen sindsdien in een deelstaat die nu Telangana heet. Daar ligt ook miljoenenstad Haiderabad, de hoofdstad van het oude Andhra Pradesh. De ruim 50 miljoen bewoners uit het zuidelijke deel van Andhra Pradesh moesten op zoek naar een nieuwe hoofdstad op eigen territorium.

De regering van de nieuwe deelstaat, die nog steeds Andhra Pradesh heet, liet haar oog vallen op een gebied van ruim 200 vierkante kilometer op de rechteroever van de Krishna, vlakbij het dorpje Amaravathi. Daar staat een vooraanstaand boeddhistisch centrum en in de oudheid was dit een van de twee hoofdsteden van de Satavahana-dynastie. Die bestuurde rond het begin van de Christelijke jaartelling een groot deel van Andhra Pradesh en Midden-India.

Extra fraai wordt Amaravati in de ogen van architect Scholte door zijn ligging aan de rivier, die een kilometer breed is, en door de aanleg van kanalen in de stad. De waterkant vormt een onlosmakelijk onderdeel van zijn ontwerp voor de twee woontorens, en hij denkt dat ook voor andere architecten zal gaan gelden. 'En dat zie je niet vaak in India.'

Amsterdamse gracht in India

In het stadsontwerp is een grote gracht opgenomen in een halve cirkel door het centrum, op een manier die doet denken aan de opzet van de Amsterdamse grachtengordel. Het is daarom niet verwonderlijk dat regiomanager Kees van der Lugt van Wereld Waternet, de internationale poot van het Amsterdamse gemeentelijke waterbedrijf, architect Scholte vergezelde bij de presentatie van zijn plan. Hij brengt Amsterdamse kennis en ervaring met zich mee en trekt op met ingenieursbureau Arcadis, dat ook aan het werk is in Amaravati.

Volgens Van der Lugt is er veel werk te doen. 'Het afvalwater moet straks op een efficiënte manier worden gezuiverd en hergebruikt.' Gezien de plannen voor een stadsgracht zal er straks veel water moeten worden opgepompt om die te vullen, zegt hij. Maar er zijn ook grote verschillen met de Amsterdamse grachten: 'Daar rinkelen de alarmbellen al als het grachtenwater twintig centimeter hoger of lager staat; bij de Krishna is het verschil tussen hoog en laag water zeven meter.'

Of zijn ontwerp voor de dubbele torens de tekentafel zal ontstijgen, weet Scholte nog niet. Hij raakte betrokken bij het ontwerp van de nieuwe metropool toen de regionale ontwikkelingsmaatschappij vroeg of hij 'ideeën wilde bedenken voor iconische architectuur.' Nu hij die heeft ingeleverd, hoopt de architect dat hij 'nog iets' kan doen in Amaravati. 'Ik overweeg om er ook een kantoor te openen, nu ze mij daar kennen.'

 

Volgens architect Scholte is er werk genoeg voor Nederlandse ondernemers in de miljoenenstad Amaravati die nu wordt gebouwd. 'Geld is niet het probleem. Het tekort aan ideeën wél.' Grote projectontwikkelaars zoals Shapoorji Pallonji uit Mumbai zitten volgens hem te springen om goede ontwerpen voor gebouwen en infrastructuur.

Ook voor aannemers is er volop werk, en niet alleen in Amaravati. 'Er wordt zo veel gebouwd in India dat gekwalificeerde Nederlandse ingenieurs en bouwvakkers er zo aan de slag kunnen.' Scholte studeerde in India, schreef boeken over de architectuur in Mumbai en Delhi en werkt nu aan een boek over Indiase 'smart cities' — een van de grote projecten van premier Narendra Modi.

Ook de Nederlandse ambassade in Delhi is ervan overtuigd dat er veel mogelijkheden voor Nederlandse partijen zijn in de deelstaat Andhra Pradesh, waar Amaravati verrijst. Zij werkt nu met de deelstaat aan een samenwerkingsverklaring waarin de gezamenlijke plannen worden benoemd. Wat die plannen precies behelsen, willen de diplomaten nog niet kwijt.

Niet iedereen gelooft overigens dat Amaravati een succes wordt. 'Haiderabad is al een succesvolle metropool, en die ligt maar 200 kilometer van Amaravati. Dat is dus een grote concurrent voor Amaravati, waar nog geen bedrijven zitten', zegt projectontwikkelaar Manish Dixit uit Hoofddorp. Hij bezocht Amaravati in mei en liep toen over de rivierbedding — de Krishna stond droog. De rivier is niet alleen zwaar vervuild, boeren tappen ook zo massaal water af dat die stroomafwaarts vaak geen druppel meer bevat. Een kanaal moet die nood lenigen en water aanvoeren van een naburige rivier.

Dixit heeft een voorkeur voor investeringen in andere deelstaten. Van de kleine € 0,5 mrd die hij van onder meer pensioenfondsen bijeen hoopt te krijgen voor de opzet van drie Indiase investeringsfondsen die gevestigd zullen worden in Nederland, gaat de komende jaren in elk geval geen cent naar Amaravati.